هابل یک الگوی ۱۰ ضلعی عجیب در قطب جنوب زحل کشف کرد

پژوهشگران با بررسی مجموعه ای از تصاویر تلسکوپ فضایی هابل که از سال ۲۰۲۳ ثبت شده اند ، متوجه یک موج جوی بزرگ در اطراف قطب جنوب زحل شدند. این ساختار در سال های بعد نیز قابل مشاهده بوده و شکل ۱۰ ضلعی آن به مرور مشخص تر شده است. نتایج این پژوهش روز چهارشنبه ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ در مجله علمی Science Advances منتشر شد.

این کشف از آن جهت اهمیت دارد که زحل پیش از این بیشتر به دلیل ساختار شش ضلعی معروف قطب شمال خود شناخته می شد. آن الگوی جوی بیش از ۴۰ سال است که در تصاویر زحل دیده می شود و ساختاری نسبتاً پایدار دارد. اما الگوی جدید در قطب جنوب متفاوت به نظر می رسد و دانشمندان شواهدی از تغییر و تقویت تدریجی آن مشاهده کرده اند.

الگوی ۱۰ ضلعی درون یکی از جریان های جوی بسیار قدرتمند زحل قرار گرفته است. بررسی تصاویر هابل در طول موج های مختلف نشان می دهد این پدیده تنها یک شکل در سطح بالایی ابرها نیست و در چندین لایه از جو سیاره امتداد دارد. تفاوت جزئی در محل مشاهده این ساختار در طول موج های مختلف نیز به این دلیل است که هر طول موج ، ارتفاع متفاوتی از جو زحل را بررسی می کند.

نخستین سرنخ های این پدیده حتی پیش از تصاویر هابل به دست آمده بود. اخترشناس اسپانیایی «آگوستین سانچز-لاوگا» و دو اخترشناس آماتور در تصاویر رصدخانه های زمینی در سال ۲۰۲۴ متوجه یک نوار موج دار در نزدیکی قطب جنوب زحل شدند. تصاویر زمینی سال ۲۰۲۵ نیز شواهد بیشتری از شکل چندضلعی این ساختار ارائه کرد.

تصاویر هابل اهمیت ویژه ای داشتند ، زیرا این تلسکوپ بدون تأثیر تاری ناشی از جو زمین می تواند جزئیات بیشتری از جو زحل را ثبت کند. پژوهشگران همچنین تصاویر سال های مختلف را کنار هم قرار دادند تا روند شکل گیری و تغییر این ساختار را بررسی کنند. داده های برنامه پایش سالانه سیارات بیرونی هابل نیز در این بررسی مورد استفاده قرار گرفته است.

دانشمندان هنوز پاسخ قطعی برای این پرسش ندارند که چرا چنین ساختاری در قطب جنوب زحل شکل گرفته و چه عاملی باعث شده است به تدریج آشکارتر شود. آنها امیدوارند ادامه رصد زحل با هابل و تلسکوپ های فضایی دیگر و همچنین مدل سازی رایانه ای بتواند سازوکار شکل گیری این موج جوی را روشن کند.

به این ترتیب ، زحل اکنون در دو قطب خود دو الگوی جوی متفاوت و چشمگیر دارد ؛ یک شش ضلعی پایدار در شمال و یک الگوی ۱۰ ضلعی در حال تغییر در جنوب. بررسی تفاوت این دو ساختار می تواند اطلاعات تازه ای درباره رفتار جو سیارات غول پیکر منظومه شمسی در اختیار دانشمندان قرار دهد.

انتهای پیام/